De Poort der Zuchten - Gijzelaarskamp Haaren

Zwarte tijden:
J.W. Brouwersplein 15, Amsterdam

Uit het Limburgsch Dagblad 1978
Personen:
Ir. C.D.W. König (medewerker J.W. Brouwersplein 15
kantoor Van der Schaar):
N.V. Betonbouw-Mij Systeem Van der Schaar,
Nationale Bouwmaarschappij Van der Schaar,
en personen in het verzet:
Theo Groen,
Max Wessel.
Adres van arrestatie(s):
J.W. Brouwersplein 15, Amsterdam.
Jaar van arrestaties:
1942.

Arrestatie Heere van der Schaar:
13 juli 1942.

Wie weet hier meer van.
Periode van Heere in het kamp Haaren.
Volgens de overlevering heeft het kantoor
J.W. Brouwersplein 15 gedurende een periode in de oorlogsjaren als een verzetshaard gefunctioneerd.
Verzetshaard J.W. Brouwersplein 15, Amsterdam.
Theo Groen en Max Wessel waren actief in de verzetsorganisatie De Geuzen. Theo Groen en Max Wessel hielden zich bezig met illegaal verzetswerk dat gelieerd was aan de woning en het kantoor van Heere van der Schaar.
De Geuzen was de eerste georganiseerde verzetsgroep in Nederland. Zij werden al vroeg in de oorlog (1942) door verraad grotendeels opgerold door de Duitse bezetter. Theo Groen, Max en Wim Wessel waren bekend met Gerrit van der Veen.
Wim Wessel en Gerrit van der Veen zijn gefusilleerd.
In de maand november van 1942 valt de Sicherheitsdienst (SD) het pand J.W. Brouwersplein 15 binnen.
Heere van der Schaar zat toen als gijzelaar vast in het gijzelaars kamp Haaren.
In de woning bevinden zich de vrouw van Heere en zijn 5 kinderen. Die worden wonderlijk genoeg ongedeerd in de woning achtergelaten. Op het kantoorgedeelte loopt het anders af. Daar vinden arrestaties plaats. De heren ir. C.D.W. König en ir. G. Spruyt gaan uiteindelijk vrijuit maar de aanwezige Max Wessel wordt meegenomen, ook Theo Groen wordt opgepakt.
Wat blijkt: op het kantoor worden onderduikadressen geregeld, en o.a. valse identiteiten gemaakt door Max Wessel en Theo Groen. Het kantoor staat in directe verbinding met de PBC (Persoonsbewijzencentrale) opgericht door
Gerrit van der Veen. Er zijn contacten met het Amsterdamse distributiekantoor en het bevolkingsregister. Ze zijn opgenomen in het netwerk van de zogenaamde Geuzen-groep. Het verzetsbureau opereert als een legitiem administratiekantoor van een externe, papieren N.V.  
    Max Wessel en Theo Groen hebben, zij het gehavend, de oorlog via verschillende concentratiekampen overleefd.
Heere van der Schaar wist van dit alles 'niets' (?) en werd vrijgelaten
uit kamp Haaren op 17 december 1942.   

Bedenk dat op het J.W. Brouwersplein ook o.a. een kantoor
van de SD was gevestigd tijdens WO-II.
De twee zonen van Heere van der Schaar, w.o. H.C.P. van der Schaar, zijn later ondergedoken op het adres J.W. Brouwersplein 15, terwijl het hoofdkantoor van de SD Amsterdam enkele huizen verderop was gevestigd. De zonen zaten ondergedoken in schuilplaatsen die Heere van der Schaar reeds tijdens de bouw van het J.W. Brouwersplein 15 (1915) in het ontwerp heeft voorgeschreven.   
Een wonderlijke geschiedenis.



Uit het Limburgs Dagblad
Max Wessel en Theo Groen, 
J.W. Brouwersplein 15, Amsterdam




Theo Groen en Max Wessel, actief in het verzetswerk De Geuzen, waren actief in het communistische verzet in Nederland tijdens de 2e wereldoorlog.
J.W. Brouwersplein 15 (Amsterdam) woning/kantoor Heere van der Schaar was tijdens de 2e wereldoorlog een onderduikadres en verzetslocatie o.a. in verband met illegale publicaties.
Het lijkt erop dat het adres J.W. Brouwersplein 15 te Amsterdam, woning/kantoor Heere van der Schaar, een verzetshaard is geweest tijdens de 2e wereldoorlog.
Enkele huisnummers verder, J.W. Brouwersplein 11, zat het centrum van de N.S.B.
De zonen van Heere van der Schaar hebben ondergedoken gezeten op het adres J.W. Brouwersplein 15. Daar waren al tijdens de bouw speciale schuilplaatsen gecreëerd.   

Heere van der Schaar en het gijzelaarskamp.

De arrestatie van Heere van der Schaar, op het adres J.W. Brouwersplein 15 te Amsterdam (Concertgebouwplein 15), kwam in zekere zin voor het gezin Van der Schaar met vijf kinderen totaal onverwacht. Heere was wel gewaarschuwd niet open te doen rond die dagen vanwege een aangekondigde razzia en zich schuil te zullen houden - dat het zo zou kunnen aflopen was voor hemzelf niet geloofwaardig (wel voor zijn vrouw, die hem nog zo zou hebben gezegd: vader niet opendoen..).

In het boek "Leven en Werken" van Heere van der Schaar -waaraan wordt gewerkt- zal ook over de periode van zijn gevangenschap veel aandacht worden besteed.

Politiegevangenis van de SicherheitsDienst (SD) en Gijzelaarskamp te Haaren

Heere van der Schaar
even voor zijn gevangenschap als gijzelaar - juli 1942

Heere van der Schaar als gevangene in het gijzelaarskamp - getekend zoals een medegevangene hem zag.
Als een soort van protest liet Heere zijn baard staan gedurende zijn gevangenschap.





Eten en kleding voor de gijzelaar mocht worden gebracht naar het kamp.
De zoon van Heere -H.C.P. van der Schaar- heeft in het
jaar 1942 geregeld die taak uitgevoerd.
Als negentien jarige heeft hij de gevaarlijke reis enkele keren per trein gemaakt van Amsterdam naar Haaren om zijn vader eten en schone kleding te brengen.
Als onderweg tijdens de treinreis gevaar dreigde door aanvallen van Duitse jachtvliegtuigen stopte de trein en werd geschuild in greppels langs de spoorlijn.  
   Bij de aankomst Kamp Haaren ter plaatse van de Poort (de Poort der Zuchten) werd iedereen tegengehouden door Duitse soldaten, soms mocht je een gijzelaar een hand geven - dan werd de gijzelaar opgeroepen te komen naar de Poort.  
Dat alles was niet makkelijk.
Die hand bij het afscheid kon het laatste contact zijn.
Er werden in die tijd gijzelaars geëxecuteerd. 
Later meer daarover.

Twee van de zonen van Heere van der Schaar -w.o. H.C.P. van der Schaar- zitten later ondergedoken op het adres J.W. Brouwersplein 15 (tegenwoordig Concertgebouwplein 15) voor de Arbeitseinsatz, in tijdens de bouw (1915) aangebrachte schuilplaatsen!
Merk op, rondom J.W. Brouwersplein 15 zaten er tijdens de oorlog veel Duitsers:
- J.W. Brouwersplein 3, 5, 7, 9: Het Hoofdkwartier van de NSB Amsterdam;
- J.W. Brouwersplein 11: sinds 1944 woonhuis van Mussert;
- J.W. Brouwersplein 21: na 1942 vestigde zich hier het Deutsche Arbeitsfront (DOK), 
en
op J.W. Brouwersplein 15 zitten twee zonen (w.o. H.C.P. van der Schaar) van ex-gijzelaar Heere van der Schaar ondergedoken.
Een wonderlijke situatie.  
Daar komt bij dat het dienstmeisje dat voor het eten zorgde, nooit heeft begrepen dat er voor meer mensen eten moest worden klaargemaakt dan gebruikelijk..  
  
H.C.P. van der Schaar

 H.C.P. van der Schaar - 19 jaar oud - jaar 1942 
Zoon van Heere van der Schaar,
vader van K.H. van der Schaar, mede maker
van onderhavige website: 
'Heere van der Schaar'.





College in kamp Haaren door Prof. Dr. J.E. de Quay
o.a. de latere minister-president van 1959 tot 1963 kabinet De Quay

Getekend door ontwerper/architect Piet Zwart

Cel in gijzelaarskamp Haaren - Tekening door Ir. R.Ch.A. Franken, mede gijzelaar

Kamplied van Haaren - Componist Willem Andriessen, mede gijzelaar


Heere van der Schaar
van 13-07-1942 t/m 17-12-1942 gijzelaar in kamp Haaren

17.12.1942 - Gijzelaars met vijf kinderen worden vrijgelaten.
Heere van der Schaar heeft vijf kinderen en komt vrij.
Op 17.12.1942 wordt het bekend gemaakt in kamp Haaren
op vrijdag 18 december 1942
loopt Heere vrij naar buiten door de Poort der Zuchten.  

Vijf Gijzelaars Geëxecuteerd; Spotprent Nazi-Pers